ładowanie

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Bliskość linii prostej. Performatywność awangardy

fot. Grzegorz Karkoszka
01.12.2017
28.02.2018

Bliskość linii prostej. Performatywność awangardy

Instytut Polski w Berlinie we współpracy z Muzeum Sztuki w Łodzi zaprezentują Katarzynę Kobro jako badaczkę relacji między przestrzenią, ruchem, ciałem, czasem i funkcjonalnością. Z jej pracami zestawiona zostanie twórczość artystów neoawangardowych, którzy podejmowali tematykę związaną z funkcjonalnością przestrzeni.

Performatywność to sprawczość. To moc zdarzenia. Przesuwając punkt ciężkości z kontemplacji świata na działanie i codzienną praktykę życia społecznego, performatywność prowokuje reakcje przeformułowujące nasze zachowania czy też postrzeganie zastanej rzeczywistości. Artyści i artystki historycznej awangardy niewątpliwie wierzyli w sprawczą moc sztuki, niezależnie od tego, czy postanawiali bezpośrednio angażować się w działalność społeczną i polityczną, czy też kreślili utopijne wizje przyszłego, prawdziwie nowoczesnego społeczeństwa. Dla twórców i twórczyń neoawangardy tym terenem działania stało się tu i teraz - konfrontacja sprawczego podmiotu ze strukturami społeczno-politycznymi oraz próba ich przeobrażania. W odniesieniu do współczesnych praktyk artystycznych, performatywność  określona jest przez procesualność i często nieekspozycyjny charakter działań.

Wystawa w Instytucie Polskim w Berlinie obiera za punkt wyjścia koncepcje autorstwa awangardowej rzeźbiarki Katarzyny Kobro (1898−1951), której teoria i praktyka artystyczna skupiona jest wokół poszukiwania przestrzennych rozwiązań, wprowadzających nowy typ relacji między ciałem i ruchem człowieka a otoczeniem. Plasując swoją twórczość na styku rzeźbiarskich, architektonicznych i plastycznych eksperymentów, Kobro poszukiwała podstaw dla racjonalizacji i funkcjonalizacji ruchu grup i jednostek w życiu codziennym. „Każda czynność człowieka składa się z kilku momentów. Każdej czynności odpowiada pewien zespół kształtów plastycznych, kierujących tą czynnością. Najkrótszą drogą osiągnięcia produkcyjnego wyniku jest linia prosta. Dlatego drogą przechodzenia od jednej czynności do drugiej jest linia prosta i odpowiadający jej kształt zgeometryzowany. Prawo podziału pracy znajduje swój odpowiednik w postaci geometryzacji formy” (K. Kobro, Funkcjonalizm, „Forma” 1936, nr 4, s. 10–11). Tak Katarzyna Kobro pisała na temat funkcjonalnych relacji codziennych działań człowieka i form, które oferuje jego najbliższe otoczenie. Nowy wyobrażany przez artystów awangardowych człowiek, by sprostać wyzwaniom stawianym przez nowoczesność miał działać racjonalnie i celowo. Pomóc mu w tym miało sfunkcjonalizowane otoczenie, skomponowane zgodnie z organizującym myśli i działania człowieka czasoprzestrzennym rytmem. Idee te są podstawą praktyki Katarzyny Kobro. Jej Kompozycje przestrzenne są modelami, dzięki którym możemy wyobrazić sobie zasady, określające harmonijną i efektywną organizację społeczeństwa. „Kompozycja przestrzenna, stając się architekturą, organizuje rytm ruchów człowieka w przestrzeni. Jej rytm dzieła plastyki staje się wówczas rytmem ruchu tłumów i jednostek. Kompozycja przestrzenna stwarza emocje, oparte o zwycięstwo aktywnych sił intelektu ludzkiego nad stanem irracjonalizmu i chaosu” (K. Kobro, [Rzeźba stanowi...], „Głos Plastyków”, nr 1–7, 1937).

Wystawa Bliskość linii prostej. Performatywność awangardy podąża śladami wytyczonymi przez Katarzynę Kobro i poszukuje w materialności medium filmowego i fotograficznego a także działaniach z obszaru architektury, eksperymentalnych relacji pomiędzy przestrzenią, czasem, funkcjonalnością i ruchem. Wychodząc od tak wyraźnie determinujących sztukę 20-lecia międzywojennego nowatorskich koncepcji przestrzeni, ciała i „nowej organizacji życia człowieka” autorstwa Kobro, instytucja pokaże, jak działający w powojennej polskiej rzeczywistości neoawangardowe artystki i artyści podejmowali a zarazem kontestowali utopijne idee awangardy związane z funkcjonalnością przestrzeni wspólnych. Wystawa podejmuje temat doświadczania naszego codziennego otoczenia – od egalitarnych i niejednokrotnie opartych o abstrakcyjne modele matematyczne koncepcji historycznej awangardy (Katarzyna Kobro), poprzez praktyki analizowania percepcyjnych struktur cielesnego doświadczenia  w latach 70. ), aż do współczesnej polifoniczności czy chaotyczności przestrzeni miejskich, z których wyrastają dzisiejsze praktyki artystyczne (Paweł Kowzan, Przemek Kamiński). Wystawa kieruje również uwagę w stronę ludzkiej jednostki – użytkownika przestrzeni, który swoją aktywnością uczestniczy w akcie modelowania swojego otoczenia, ale także obnażania istniejących w nim norm i granic.

Artystki i artyści: Piotr Andrejew, Akademia Ruchu, Oskar i Zofia Hansen, Przemek Kamiński, KwieKulik, Paweł Kowzan, Natalia LL, Ewa Partum, Józef Robakowski, Ryszard Waśko, Piotr Zarębski/Franciszka i Stefan Themersonowie
Kuratorka: Katarzyna Słoboda (Muzeum Sztuki w Łodzi)
Współpraca kuratorska: Małgorzata Jędrzejczyk
Architektura wystawy: Wojciech Cichecki
Oprawa graficzna: Michał Szota
Koordynacja i produkcja: Karolina Głowińska, Małgorzata Jędrzejczyk


Instytut Polski w Berlinie | Berlin, Burgstrasse 27

Powrót do listy wydarzeń