ładowanie

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Formiści - Bunt / Zdrój - Jung Idysz. W stulecie polskiej awangardy

Fryderyk Kleinman

Formiści - Bunt / Zdrój - Jung Idysz. W stulecie polskiej awangardy

W trakcie konferencji zostaną podjęte tematy związane z działalnością polityczno-społeczną, a także twórczością artystyczną wszystkich trzech grup: Formistów, Buntu oraz Jung Idysz.

VII Konferencja Sztuki Nowoczesnej zostanie poświęcona problematyce polskiej awangardy artystycznej lat 1917-1923, w szczególności trzem najważniejszym, lecz bardzo stylistycznie i programowo odmiennym grupom artystycznym. Odbędzie się w Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu i obejmie szeroki zakres zagadnień składających się na program, twórczość plastyczną, literacką i teatralną, a także działalność polityczno-społeczną tych grup.

Formiści – najszersza z nich, była stowarzyszeniem skupiającym młodą generację twórców, podzieloną na nurty: ekspresjonistyczno-kubizujący (kubo-ekspresjonistyczny) oraz klasycyzujący (pod wpływem Eli Nadelmana), których program i twórczość ewoluowały w kierunku sztuki narodowej i państwowotwórczej, zmodernizowanej przez awangardę. Bunt – to ściślejsza grupa ekspresjonistycznych artystów, związanych z Berlinem, o radykalnie lewicowym programie politycznym, łączącym się jednak ze wsparciem Józefa Piłsudskiego, która poprzez geometryzację przedstawień po raz pierwszy w Polsce ewoluowała do sztuki abstrakcyjnej. Na uwagę zasługuje także ich współpraca z pisarzami skupionymi wokół poznańskiego pisma „Zdrój”. Wreszcie Jung Idysz – grupa twórców, która od ideologii żydowskiego „odrodzenia narodowego” przeszła do lewicowego zaangażowania politycznego, tworząc odmienną, metaforyczną sztukę tzw. ekspresjonizmu żydowskiego, wyrażającą mistyczną – chasydzką wizję świata. Ruch artystyczny, którego szczyt przypadł na około 1920 rok, rozpoczął się w 1905 roku w kręgu krakowskiej „Grupy Pięciu”, a przede wszystkim w znakomitej twórczości polskich malarzy i rzeźbiarzy w kolonii w Paryżu, którzy reprezentowali szeroki przekrój kierunków i postaw od postimpresjonizmu (Ślewiński, Peske, Muter), przez fowizm (Stückgold, Gwozdecki), klasycyzm, często ewoluujący do Art déco (Nadelman, Zak, Merkel), kubizmu (Marcoussis, Hayden, Lambert Rucki) i École de Paris (Kisling). Ważne jest zbadanie fascynującego niemiecko-rosyjskiego pogranicza kulturowego na ziemiach polskich – zarówno w obszarze sztuk plastycznych, jak i literatury, teatru czy filmu – od Kowna po Katowice, skąd pochodziło wielu wybitnych polskich, niemieckich i żydowskich artystów.

Program konferencji podzielony jest na części: krajową (wewnątrzpolską) i międzynarodową, służącą badaniom porównawczym. Nasuwa się wiele zagadnień historycznych, społeczno-kulturalnych, ideowych, które w momencie wojennego rozpadu starego porządku pojawiły się, tworząc pełną napięć kulturę nowego państwa. Jaki był stosunek generacji młodej awangardy do poprzedniego pokolenia, skupionego w towarzystwach „Sztuka” czy „Wiener Sezession”? Jak młodzi pisarze i dramaturdzy zapatrywali się na dokonania Młodopolskich poprzedników?  Czy był to generacyjny konflikt młodych ze starymi (jak w Niemczech) czy kontynuacja (Malczewski, Wyspiański, Pautsch)? Jak przedstawiał się stosunek członków grup (i innych artystów) do okropności wojny, po której miało nastąpić wyzwolenie ludzkości, a nastąpiły nowe wojny i rewolucje. Stąd w twórczości „aktywistycznych” grup (jak Bunt i Zdrój) pojawiły się interpretacje Jezusa Chrystusa jako Nowego Człowieka – rewolucjonisty i ikonografia z Nowego Testamentu jako wyraz nadziei na zmianę. A ten sam Jezus – Nowy Człowiek stawał się w twórczości żydowskich artystów prorokiem, łączącym Stary i Nowy Testament, wprowadzającym Żydów do nowej, judeo-chrześcijańskiej Europy. Jak należy zdefiniować pojęcie grup artystycznych, z których Bunt był pierwszą założoną po ustaniu działań w Cesarstwie Niemieckim. Od Wiednia po Rygę, od Hamburga do Bukaresztu powstawały grupy artystyczne o różnym programie, konstrukcji i formach działania, często poprzedzone ruchem „niezależnych wystaw” i konfliktem pokoleń. Skąd czerpały wiadomości o sztuce? Jaką rolę spełniał zadziwiający „kanał” w jidysz, łączący   Moskwę i Kijów przez Warszawę i Berlin z Paryżem i Nowym Jorkiem? Jakimi cechami odznaczały się owe grupy? Jakie stosunki panowały w grupach wielonarodowych? W jakich środowiskach egzystowały, komunikując się (lub nie) przez własnych teoretyków i prasowych krytyków ze społeczeństwem. Jaką rolę spełniały wydawane przez nie pisma? Jak kontaktowały się ze światem, wysyłając członków i własne dzieła na wystawy do Paryża lub Berlina czy przedstawicieli na Kongres Sztuki w Düsseldorfie? Jaka była rola i pozycja kobiet w grupach? Jakie były relacje między plastykami, literatami czy krytykami w grupach? Jak korespondowały ze sobą dokonania plastyczne i literackie? Jak artyści plastycy oddziaływali na literaturę, teatr, film i czy to oddziaływanie było dwukierunkowe? Jak przekładano założenia teoretyczne jednego rodzaju sztuki na inny? Jak funkcjonowali artyści, łączący różne obszary (Wyspiański, Czyżewski, Hulewicz)?

Refleksja nad powyższymi tematami powinna zostać przeprowadzona wielopłaszczyznowo, z uwzględnieniem perspektyw różnych dyscyplin wiedzy. W związku z tym na konferencja kierowana jest między innymi do historyków i teoretyków sztuki, teatrologów, filmoznawców, historyków literatury, prasoznawców, socjologów, historyków i kulturoznawców.

Organizatorami i pomysłodawcami konferencji są: Polski Instytut Studiów nad Sztuką Świata, Zakład Historii Sztuki Nowoczesnej Wydziału Sztuk Pięknych oraz Zakład Literatury Młodej Polski i Dwudziestolecia Międzywojennego Wydziału Filologicznego Uniwersytetu Mikołaja Kopernika.

Konferencja będzie prowadzona w języku polskim i angielskim, natomiast materiały z konferencji publikowane będą wyłącznie w języku angielskim w serii „Studies on modern art” t. 7. 


Centrum Sztuki Współczesnej „Znaki Czasu” w Toruniu | Toruń, Wały Generała Władysława Sikorskiego 13

Powrót do listy wydarzeń