ładowanie

Zgodnie z art. 173 ustawy Prawa Telekomunikacyjnego informujemy, że kontynuując przeglądanie tej strony wyrażasz zgodę na zapisywanie na Twoim komputerze tzw. plików cookies. Ciasteczka pozwalają nam na gromadzenie informacji dotyczących statystyk oglądalności strony. Jeżeli nie wyrażasz zgody na zapisywanie ich zmień ustawienia swojej przeglądarki internetowej.

Nowy człowiek. O wyobraźni antropologicznej w polskiej prozie awangardowej

Ze zbiorów Biblioteki IBL PAN. Archiwum Jalu Kurka - korespondencja zagraniczna redakcji „Linii”, listy J. Brzękowskiego do J. Kurka

Nowy człowiek. O wyobraźni antropologicznej w polskiej prozie awangardowej

Wykład na temat tworzenia innowacyjnych form literackich i eksperymentów formalnych, które stanowiły odpowiedź na globalne przemiany cywilizacyjne, a zarazem z nich wynikały.

Tematem wykładu będzie wizja „nowego człowieka”, jaka wyłania się z innowacyjnych technik narracyjnych obecnych w polskich powieściach awangardowych. Węzeł problemowy stanowi pytanie o związek między literackimi eksperymentami w zakresie konstruowania opowieści (postaci, chronologii, sekwencji zdarzeń) a rozwijającymi się wówczas nurtami w naukach ścisłych i psychologii, które dostarczały inspiracji do opisu radykalnie nowego sposobu doświadczania świata. Kontekstem dla analizy tekstów literackich będą wypowiedzi krytycznoliterackie, a tłem kulturowym globalne przemiany cywilizacyjne zachodzące u progu nowoczesności.

Wykład będzie poruszał zagadnienia nowego modelu podmiotowości ludzkiej utrwalonego w sferze stylistyczno-narracyjno-kompozycyjnej utworów awangardowych (m. in. W. Gombrowicza, B. Schulza, A. Ciompy, A. Tarna, S. Napierskiego). Nieprzystawalność tradycyjnych środków literackich do opisu nowoczesności była jednym z ważniejszych problemów poznawczych i zagadnień języka artystycznego rozpatrywanych przez pisarzy przełomu XIX/XX. Na przemiany kulturowo-artystyczne istotnie bowiem wpłynęły odkrycia naukowe, zwłaszcza z dziedziny fizyki i chemii (narodziny fizyki jądrowej, mechaniki kwantowej, teorii względności), ustalenia eksperymentalnej psychologii i badań nad percepcją zmysłową, które dały początek nowemu obrazowi materii, makro- i mikrokosmosu, podważyły ich stabilność i koherencję. Wykład będzie dotyczył formalnych eksperymentów literackich, które miały sprostać artykulacji radykalnie nowego doświadczenia: natłoku nowych bodźców sensualnych, presji industrializacji i rozwoju techniki, umasowienia środków komunikacji społecznej, przyspieszonego rytmu życia w tłocznym, ruchliwym i hałaśliwym mieście. Takim przykładowym wyzwaniem podjętym przez prozę awangardową była np. chęć przezwyciężenia linearności języka, nieprzystającej do wielotorowego strumienia bodźców odbieranych przez nowoczesny podmiot. Niektóre z tych innowacji artystycznych rozwijały w różnych kierunkach tę samą ideę: tworzyły iluzję dostępu do nieuformowanych treści psychicznych i preferowały sztuczny chaos jako nowoczesną formę uporządkowania. Dr hab. Magdalena Rembowska-Płuciennik omówi m. in. różne sposoby uwolnienia języka artystycznego od rygorów składni i logiki: inspirowane kubizmem malarskim eksperymenty z symultaneizmem składniowym czy montażem elementów odległych czasowo, przestrzennie, pojęciowo, rozerwanie logicznego toku opowieści, aleatoryczną kompozycję fabuły, nowe formy reprezentacji stanów wewnętrznych bohatera.

Prowadzenie: dr hab. Magdalena Rembowska-Płuciennik (IBL PAN)


sala kinowa Muzeum Narodowego w Warszawie | Warszawa, Aleje Jerozolimskie 3, g. 18:00      

Powrót do listy wydarzeń